Gebarentaal

Doof

De meeste mensen die doof geboren worden of die doof worden op heel jonge leeftijd ('vroegdoof'), gebruiken bij voorkeur de Nederlandse Gebarentaal. Het gesproken Nederlands kunnen zij uiteraard niet verstaan. Liplezen is geen oplossing, omdat teveel klanken, en daardoor woorden, er hetzelfde uitzien.

In het onderwijs aan dove kinderen is de Nederlandse Gebarentaal de 'voertaal'. Bij contacten tussen dove mensen en mensen die de gebarentaal niet beheersen, kan een tolk ingeschakeld worden, die het gesproken Nederlands in Gebarentaal vertaald, en vice versa.

Op school leren alle dove kinderen Nederlands lezen en schrijven, als tweede taal. Voor de meeste dove mensen blijft het Nederlands echter altijd een 'vreemde' taal, die ze niet goed kunnen lezen en schrijven. Gemiddeld blijft de leesvaardigheid van dove kinderen steken op het niveau van horende 9-10 jarigen.

Dove volwassenen zijn niet analfabeet, zij kunnen veel woorden lezen en kunnen eenvoudige berichten schrijven. Maar hun kennis van de Nederlandse taal is onvoldoende voor het lezen van bijvoorbeel de krant, bijsluiters, voorlichtingsfolders en formulieren.

Gebarentaal

De Nederlandse Gebarentaal, NGT, is een echte taal, met een eigen woordenschat en een eigen grammatica. NGT is niet hetzelfde als pantomime of lichaamstaal. Het is ook niet een woord-voor-woord vertaling van het gesproken Nederlands. Met NGT kun je in principe hetzelfde doen als met een gesproken taal: praten, discussieren, dromen, dichten. Niet alleen over concrete, afbeeldbare zaken, maar ook over abstracte zaken als politiek en filosofie, over dromen en idealen.

Maar Gebarentaal kun je (nog) niet schrijven. Het alfabet is niet geschikt om gebaren weer te geven, en een algemeen erkend notatiesysteem voor gebaren is er (nog) niet. Dove mensen kunnen hun eigen taal dus niet lezen en schrijven.

Vertalen in gebarentaal

Het is niet mogelijk om teksten te schrijven in gebarentaal. Maar het is wel mogelijk om teksten vertalen in gebarentaal en dan op te nemen op video. Zoals blinde mensen een boek kunnen 'lezen' door te luisteren naar een gesproken boek, kunnen dove mensen een boek 'lezen', door te kijiken naar de vertaling in gebarentaal.

In enkele Europese landen worden al (relatief) veel teksten voor dove mensen vertaald in gebarentaal. In Nederland gebeurt dat nog maar zelden.

'Signing Books' was een Europees samenwerkingsproject, waarbij richtlijnen zijn ontwikkeld voor de ontwikkeling van boeken in gebarentaal voor dove mensen. Zie verder de (engelstalige) website: http://www.signingbooks.org .

In Nederland zijn enkele kinderboeken vertaald in gebarentaal. Ook zijn er enkele Nederlandse videobanden, met een vertaling in gebarentaal van de gesproken tekst. Op internet houdt Pragma een overzicht bij van video's en CD-ROMs in en over de Nederlandse Gebarentaal: www.speciaal.nl/doof.

Zie verder:

  • Wilt u een tekst laten vertalen in de Nederlandse Gebarentaal, neem dan contact op met Pragma This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. 
  • Een overzicht van boeken, video's, CD-ROMs en DVDs in en over de Nederlandse Gebarentaal: http://www.gebarenportaal.nl 
  • Richtlijnen voor de productie van boeken in gebarentaal: http://www.signingbooks.org  (Engelstalig)
  • Dovenschap, de landelijke belangenorganisatie van en voor dove mensen: http://www.dovenschap.nl 
  • Gebarencentrum, het landelijk centrum dat speciaal voor het onderwijs materialen maakt in en over de Nederlandse Gebarentaal: http://www.gebarencentrum.nl 
  • Tolknet, landelijke organisatie waar men een tolk gebarentaal kan inhuren: http://www.tolknet.nl; zie ook: register van tolken gebarentaal http://www.stichtingrtg.nl/
  • http://www.weetal.nl , een website over sexualiteit voor dove jongeren, in NGT.